Yeni başlayanlar için boncuk tezgâhı
10 Kasım 2026 tarihinde güncellendi
Boncuk tezgâhı, paralel gerilmiş ipleri sabit tutar; sen de boncukları sıra sıra eklersin. Ortaya boncukların düz bir ızgara hâlinde dizildiği bir bant çıkar. Bu yüzden iddialı geometrik bileklikler ve elde uzun sürecek geniş işler için biçilmiş kaftandır. Başlaması da kolaydır, çünkü her sıra aynı şekilde örülür.
Neler gerekli?
- Boncuk tezgâhı: Bileklik için ahşap ya da metal küçük bir tezgâh yeterli.
- Silindir boncuk: Miyuki Delica 11/0 gibi. Boyları eşit olduğu için sıralar düzgün kalır. Renk seçerken Delica renk kartelamıza göz at.
- Boncuk ipi: Naylon ya da örgülü olabilir. Boncuklarına yakın bir renk seç, çözgü iplerini kenarlarda görebilirsin.
- Uzun boncuk iğnesi: Bir sıranın tamamını tek seferde almanı sağlar.
- Küçük bir makas ve boncukların kaçmasını önleyen bir çalışma matı.
Tezgâh nasıl çalışır?
İşi iki ip grubu yapar. Çözgü ipleri tezgâh boyunca uzanır ve yerinden oynamaz. Atkı ipi ise boncukları taşır, çözgülerin arasında bir o yana bir bu yana geçer. Her boncuk iki çözgü ipinin arasına oturduğu için bir sıradaki boncuk sayısından bir fazla çözgü ipine ihtiyacın var. 12 boncuk genişliğinde bir bant için 13 çözgü ipi gerekir.
Adım adım
- Çözgü iplerini kes. İşinin boyunu ölç, bağlama ve bitirme için yaklaşık 30 cm ekle. Tezgâhının kullanım şekli farklı değilse her çözgü için ayrı bir ip kes.
- İpleri bağla ve aralıklarını ayarla. Çözgüleri tezgâhın bir ucuna bağla, her ipi yay ya da taraktaki bir yuvaya yerleştir ve diğer uçta sıkıca bağla. İpler parmağınla bastırınca hafifçe esneyecek kadar gergin olmalı.
- Atkı ipini bağla. Yaklaşık 1,5 metre ip kes. Tezgâhın ucuna yakın bir noktada en dıştaki çözgüye bağla, 20 cm kadar pay bırak.
- İlk sıranın boncuklarını al. Şemadaki sırayla boncukları iğneye diz.
- Sırayı doku. Boncukları çözgülerin altından getir, her aralığa bir boncuk gelecek şekilde yukarı it. Onları orada tutarken iğneyi bu kez çözgülerin üstünden geçirerek bütün boncuklardan geri geç.
- Sıkıştır ve tekrarla. Sıra düzgün oturana kadar atkıyı hafifçe çek. İpin artık karşı taraftan çıkıyor ve ikinci sıraya hazır. Her yeni sırayı bir öncekine yasla.
En önemli ayrıntı beşinci adım. İğne dönüşte bir çözgünün altından geçerse sıra yerine kilitlenmez.
İp ekleme ve bitirme
Atkıdan yaklaşık 15 cm kaldığında ipi birkaç sıra geri, bir iki kez yön değiştirerek geçir ve kes. Yeni ipi de aynı şekilde birkaç sıra geriden başlat, son dokuduğun sıradan çıksın.
Bant bitince çözgü uçlarını uzun bırakarak tezgâhtan kes. Sonra üç yoldan birini seçebilirsin:
- Her çözgü ipini birkaç sıra örgünün içinden geçirip kes. En temiz sonuç budur ama en çok zaman alan da budur.
- Kapaklı (katlamalı) ya da sürgülü kilit tak, uçlar kilidin içinde kalır.
- Çözgüleri ikişer düğümle, deri gibi bir astara yapıştır. Hızlı ve sağlam bir yöntemdir.
Tezgâh şeması nasıl okunur?
En kolay okunan şema budur, çünkü şemadaki ızgara işinle birebir aynıdır. Şemadaki her sıra, atkının bir geçişidir. Bir uçtan başla ve her sırayı aynı yönde takip et, yoksa desen ters çıkar. Biten sırayı işaretlemeyi unutma.
Başlamadan önce şemanın yönüne bak. Pek çok bant deseni sayfaya sığsın diye yan çizilir, dolayısıyla bir sıra şemanın üstünden altına doğru uzanıyor olabilir.
Bileklik ölçüsü nasıl hesaplanır?
Tezgâhta boncukların delikleri bandın enine doğru durur. Delica 11/0 ile kabaca şöyle hesaplayabilirsin:
- En: Santimetrede 7-8 boncuk.
- Boy: Santimetrede yaklaşık 6 sıra.
Bileğini ölç, bandın rahat hareket etmesi için biraz pay ekle ve kilidin boyunu çıkar. Uzun işe girişmeden birkaç sıra dokuyup ölçmek en garantisi. Sıradaki boncuk sayısını, sıra sayısını ve alman gereken toplamı boncuk hesaplayıcıyla kolayca bulabilirsin.
Sık karşılaşılan sorunlar
- Bant giderek daralıyor: Atkı kenarları içeri çekiyor. Çalışırken eni ilk sıralarla karşılaştır, dönüşlerde ipi biraz gevşek tut.
- Sıra gevşek duruyor ya da dökülüyor: İğne dönüşte büyük ihtimalle bir çözgünün altından geçti. O sırayı söküp çözgülerin üstünden yeniden geç.
- Çözgü ipleri gevşiyor: Çözgüleri daha sıkı bağla. Gevşek çözgü sıraları bozar, dokudukça da düzelmez.
- Sıralar dalgalı görünüyor: Sebebi genelde boncuklardır. Dar ya da kalın görünen boncukları kenara ayır.
Sırada ne var?
Her sıranın aynı ritimle ilerlediği zikzak gibi basit bir tekrarla başla. Kenarların düzgün çıkmaya başlayınca resimli geniş bir banda geç. Aynı şemaları tezgâhsız, sadece iğneyle örmek istersen square stitch (kare dikiş) tam sana göre. Kaydırmalı bir yüzey hoşuna gidiyorsa sıradaki adımın peyote tekniği olabilir.