Boncuk şeması nasıl okunur?
10 Kasım 2026 tarihinde güncellendi
Boncuk şeması minicik karelerden oluşan bir resme benzer ve aslında tam olarak da öyledir: her kare bir boncuk. Bir şemanın parçalarının birbirine nasıl bağlandığını öğrendiğinde, hangi teknik olursa olsun şemayı takip edebilirsin. Bu rehberde bir şemada genellikle neler bulunduğunu ve tezgâh, peyote, brick stitch ve kordon şemaları arasında neyin değiştiğini anlatıyoruz.
Bir şemada neler olur?
ShineBead uygulamasından alınan PDF’ler de dahil, çoğu boncuk şemasında şu parçaların bir kısmı ya da hepsi bulunur:
- Renkli şema: Desenin renkli boncuklardan bir ızgara olarak çizilmiş hâli.
- Harfli şema: Aynı ızgara, ama her boncukta bir harf var. Siyah beyaz çıktıda da takip edebilir, birbirine benzeyen renkleri ayırt edebilirsin.
- Yazılı tarif: Desenin sıra sıra yazıya dökülmüş hâli, örneğin “3 A, 2 B, 5 A”.
- Boncuk listesi: Kullanılan boncuklar; her birinin harfi, kodu ve kaç tane gerektiği.
- Bitmiş ölçü, her sıradaki boncuk sayısı ve sıra sayısı.
Önce boncuk listesine bak
Liste hangi boncuğun nereye gideceğini söyler. Her rengin bir harfi ya da simgesi, boncuğun adı ve çoğu zaman DB0010 gibi bir kodu vardır. Miyuki Delica boncuklarda asıl önemli olan koddur: renk adları satıcıdan satıcıya değişebilir ama kod değişmez. Her kodu rengiyle birlikte Delica renk kartelamızda görebilirsin.
Boncuk almadan önce miktar sütununa bak. Şemalar genellikle her renk için bir adet ya da gram verir. Sadece adet yazıyorsa, Delica 11/0’ın bir gramında yaklaşık 195 boncuk olduğunu bil: gramı kendin hesaplayabilirsin. Şekli bozuk çıkan ya da kaybolan boncuklar için biraz da fazladan al.
Renkli ve harfli şema
Renkli şema senin haritan. Önce başlangıç noktasını bul: genellikle işaretlidir ya da şemanın notlarında açıklanır. Sonra yönüne bak. Bileklik şemaları sayfaya sığsın diye çoğu zaman yan yatırılarak çizilir; yani ilk sıra şemanın üstünde soldan sağa değil, kenarında yukarıdan aşağıya ilerleyebilir.
İki renk ekranda ya da kâğıtta birbirine benziyorsa harfli şemaya geç. Aynı deseni, her boncukta boncuk listesindeki harfle gösterir.
Yazılı tarif
Yazılı tarif resmi sesli okunabilecek bir listeye çevirir: önce 1. sıra, sonra 2. sıra, her birinde boncuklar sırasıyla. Uzun bir deseni takip etmenin en kolay yoludur, çünkü kare saymak zorunda kalmazsın. Bitirdiğin her sıranın yanına işaret koy.
Yön notunu oku. Bazı yazılı tarifler her sırayı soldan sağa okur, bazıları da sen nasıl gidip geliyorsan her sırada yön değiştirir.
Teknikten tekniğe değişenler
- Tezgâh ve square stitch: En sade şemalar. Kâğıttaki ızgara, işindeki ızgaranın aynısı; kayma yok. Şemadaki her sıra bir boncuk sırası. Tezgâh ve square stitch rehberlerimize bakabilirsin.
- Peyote: Sütunlar dönüşümlü olarak yarım boncuk aşağıda durur, zikzak gibi. İlk iki sıra başta birlikte dizildiği için peyote tariflerinde “1. ve 2. sıra” çoğu zaman tek satırda yazılır. Peyote rehberine göz at.
- Brick stitch: Sıralar dönüşümlü olarak yarım boncuk yana kayar. Genellikle merdiven sırasına dönüşen en geniş sıradan başlar, iki uca doğru örersin. Brick stitch rehberine göz at.
- Tığ işi boncuk kordon: Şema deseni açılıp düz serilmiş hâliyle gösterir, ama asıl takip ettiğin dizme sırasıdır: örmeye başlamadan önce ipe dizeceğin uzun boncuk listesi. Tığ işi boncuk kordon rehberine göz at.
Yerini kaybetmemek için ipuçları
- Şemayı yazdır ve bitirdiğin her sırayı kurşun kalemle ya da fosforlu kalemle işaretle.
- Cetvel ya da bir şerit kâğıt koyup üzerinde çalıştığın sırayı ortaya çıkar.
- Geçmeden önce say. Bir boncuk fazla ya da eksik, ondan sonraki bütün sıraları kaydırır.
- Boncuklarını ayır. Küçük kaplara koy, her kaba listedeki harfini yaz.
Kendi şemanı yap
ShineBead uygulamasında çizdiğin her tasarım bu parçaların hepsiyle gelir: renkli şema, harfli şema, yazılı tarif ve her renkten kaç boncuk gerektiğini gösteren boncuk listesi. Yazdırmaya ya da şemanla birlikte satmaya hazır. Bir bilekliğe kaç boncuk gideceğini hesaplaman gerekirse boncuk hesaplayıcı sıra sayısını, her sıradaki boncuğu ve alman gereken gramı verir.