Tek sayılı peyote

15 Kasım 2026 tarihinde güncellendi

Tek sayılı peyote, enine 7, 9 ya da 11 gibi tek sayıda boncuk bulunan düz peyotedir. Tekniğin kendisi çift sayılı peyoteyle birebir aynı. Fark yalnızca bir kenarda: Orada iki sırada bir, sıranın son boncuğundan sonra iğneyi geçirebileceğin yukarıda duran bir boncuk kalmaz. Bu yüzden o kenarda başka türlü dönmen gerekir.

Daha önce hiç peyote örmediysen işe yeni başlayanlar için peyote tekniği rehberimizle başla. Bu yazıda ilk iki sırayı dizmeyi, boncukları boşluklara yerleştirmeyi ve çift sayılı peyotede sıra dönüşünü bildiğini varsayıyoruz.

Neden tek sayı?

Tek sayıda sütun olduğunda tam ortada tek bir sütun kalır. Simetrik motiflerde bu çok işe yarar: Baklava, kalp ya da ok tek bir boncukta sivri bir uçla biter, desenin de gerçek bir orta çizgisi olur. Çift sayıda boncukla orta nokta iki sütunun arasına düşer. Ortalanmış bir motifin ucuna iki boncuk gerekir ya da motif ortadan yarım boncuk kayık durur.

Yani çok beğendiğin bir desen 7, 9 ya da 11 boncuk enindeyse tek sayılıdır. Bir sütun ekleyip çıkarmakla uğraşacağına dönüşü öğrenmen daha iyi.

Desenin tek sayılı olduğunu nasıl anlarsın?

Şemanın bir ucundaki boncukları ya da yazılı şemada ilk dizeceğin boncukları (birinci ve ikinci sıra birlikte) say. Sayı tekse desen tek sayılı peyotedir. Sıraların sırayla farklı uzunlukta olduğunu da fark edeceksin: 7 boncuk enindeki bir işte bir sırada 4, sonrakinde 3 boncuk olur.

Adım adım

İki renk seç ve 7 boncuk eninde bir deneme parçası ör; böylece her boncuğun ne yaptığını görürsün. Aşağıdaki numaralar çizimdekilerle aynı.

  1. İlk yedi boncuğu diz. İpin ucunda 20 cm kadar pay bırak. Bu sefer stoper boncuk kullanma ya da 4. adımdan önce çıkar, çünkü ipin ucunu düğümleyeceksin.
  2. Üçüncü sıraya her zamanki gibi başla. 8 numarayı al, 7 numarayı atla ve 6 numaradan geç. 9 numarayı al, 5 numarayı atla, 4 numaradan geç. 10 numarayı al, 3 numarayı atla, 2 numaradan geç.
  3. Sıranın son boncuğunu ekle. 11 numarayı al. Bu boncuk, ipin ucunun sarktığı kenarda 1 numaranın üstüne oturur ve ötesinde iğneyi geçirebileceğin bir boncuk yoktur. İşte tek sayılı kenar burası.
  4. İlk dönüşü düğümle. Çalıştığın ipi ve ipin ucunu, boncuklara iyice yanaştırarak camadan düğümüyle (düz düğüm) birbirine bağla, sonra 11 numaradan geri geç. Artık ters yöne ilerliyorsun.
  5. Dördüncü sırayı ör. 12 numarayı al, 10 numaradan geç. 13 numarayı al, 9 numaradan geç. 14 numarayı al, 8 numaradan geç. Bu sırada yalnızca üç boncuk var.
  6. Diğer kenarda her zamanki gibi dön. 15 numarayı al ve 14 numaradan geri geç. Bu kenar hep çift sayılı peyotedeki gibi döner.
  7. Beşinci sırayı ipin ucunun olduğu kenara doğru ör. 16 numarayı al, 13 numaradan geç; 17 numarayı al, 12 numaradan geç. Ardından sıranın son boncuğu olan 18 numarayı al; bu boncuk 11 numaranın üstüne oturur.
  8. İp ilmeğinden dön. 18 numaranın altındaki kenara bak: Önceki dönüşten kalan ip, kenar boncuklarının arasında küçük bir ilmek oluşturuyor. İğneyi bu ilmeğin altından geçir, ipi çekip sıkılaştır ve 18 numaradan geri geç. Yine ters yöne döndün, sıradaki kısa sıraya hazırsın.
  9. Tekrarla. Bundan sonra ipin ucunun olduğu kenarda biten her sırayı 8. adımdaki ilmekten dönüşle, diğer kenarda biten her sırayı da 6. adımdaki gibi bitir.
6427531891011
7 boncukla başlanan işte üçüncü sıra: 8, 9 ve 10 numaranın her birinin ardından iğneyi geçireceğin yukarıda duran bir boncuk var. 11 numara (altın renkli) ise kenar boncuğunun üstünde duruyor ve ötesinde hiçbir şey yok. Tek sayılı dönüş tam burada yapılır.

Diğer yöntem: sekiz dönüşü

Eski desenlerde ip ilmeği yerine çoğu zaman sekiz dönüşü anlatılır. Son boncuğu ekledikten sonra ipi, alttaki sıraların birkaç kenar boncuğundan küçük bir sekiz çizerek geçirirsin; böylece ip yeni boncuktan ters yöne bakarak çıkar. İp tamamen gizlenir ama yolu şaşırmak çok kolaydır. Satın aldığın desen kendi dönüşünü anlatıyorsa ona uy. Anlatmıyorsa yukarıdaki ilmekten dönüş aynı sonucu çok daha az uğraşla verir.

Düzgün kenarlar için ipuçları

  • Dönüşü sıkı tut. Gevşek bir ilmek kenar boncuğunun dışa yatmasına yol açar. İlmeğin altından geçtikten sonra ipi sıkıca çek, sonraki boncuktan önce biraz gevşet.
  • Sıra uzunluğuna dikkat et. Üç boncuk olması gereken bir sırada dört boncuk çıktıysa büyük ihtimalle ilmeği atladın ve kenarın üstüne fazladan bir boncuk ekledin. İlk birkaç sırada her sıradaki boncukları say.
  • Belli olmayan bir ip seç. İlmekten dönüşte o kenarda, çift sayılı dönüşe göre biraz daha fazla ip görünür. Bu yüzden ipin rengini kenar boncuklarına uydur. Hangi ipi seçeceğini Delica boncuk için ip ve iğne rehberimizde anlattık.
  • Silindir boncuk kullan. Delica 11/0 boncuklar sütunları düz tutar, böylece tek sayılı kenar da diğer kenar kadar derli toplu görünür. Nedenini Delica mı, kum boncuk mu? yazımızda bulabilirsin.

Tek sayılı bir işin ölçüsü

Ölçü, çift sayılı peyotedeki gibi hesaplanır. Delica 11/0 boncukların genişliği yaklaşık 1,6 mm, delik boyunca uzunluğu 1,3 mm’dir. İp bandın eni boyunca ilerlediğinde her sütun yaklaşık 1,3 mm ekler; yani 9 boncuk enindeki bir bant, ipi ne kadar sıktığına bağlı olarak 1,2 cm civarında olur. Tek ya da çift, her en ve boy için kaç boncuk gerektiğini boncuk hesaplayıcı senin yerine bulur.

Sırada ne var?

Ortalanmış bir motif denemeye hazır mısın? Peyote desen programında bir tane çiz: Eni tek sayıya ayarlarsan motifin sivri ucunu oturtacağın bir orta sütun olur. Şemaları nasıl takip edeceğini boncuk şeması nasıl okunur? rehberimizde anlattık; alıştırma için ücretsiz boncuk desenlerimize de göz at. Geniş işler için daha hızlı bir yol olan iki boncuklu (two-drop) peyoteye geçebilirsin: Bu teknikte boncukları ikişer ikişer eklersin.